سرگذشت یک نماد: خودرو

نماد خودرو

تاریخچه سهم

شرکت ایران خودرو یک شرکت سهامی عام با نام تجاری ایکو (IKCO)، اولین و بزرگترین تولیدکننده خودرو در کشور است که در سال ۱۳۴۱ توسط برادران خیامی تاسیس شد. این شرکت در ابتدا ایران ‌‎ناسیونال نام داشت و تنها به تولید مدل خاصی از اتوبوس می‌پرداخت.

برادران خیامی پس از گذشت ۵ سال از فعالیت شرکت ایران ‌ناسیونال، درسال ۱۳۴۵ موفق به عقد قراردادی با شرکت روتس انگلستان برای تولید پیکان شدند؛ و سرانجام در سال ۱۳۴۶ خط تولید آن به راه افتاد و خودروی پیکان به تولید انبوه رسید.

از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۷ مدل‌های مختلف خودرو پیکان مانند: پیکان جوانان، استیشن، پیکان‌وانت، اتوبوس، مینی‌بوس و آمبولانس نیز به تولید انبوه رسیدند؛ و در این بین در سال ۱۳۵۲ این شرکت با هدف ساخت اولین خودرو ملی به تاسیس چندین شرکت و کارخانه تامین‌کننده قطعات مورد نیاز پرداخت.

تمامی برنامه‌ریزی‌ها و مراحل کار تا سال ۱۳۵۶ به خوبی پیش رفت اما متاسفانه به دلیل وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ پروژه تولید خودرو ملی متوقف شد. پس از آن نیز تا اواسط دهه ۶۰ با ادامه یافتن وقایع مربوط به انقلاب و در نهایت جنگ مابین ایران و عراق، فعالیت صنعت خودروسازی به کل متوقف و تمامی قراردادهای آن با دیگر کشورها فسخ شد.

در سال ۱۳۶۸ فعالیت بخش خودروسازی مجددا آغاز شد و تولید پیکان در سال ۱۳۷۰ برای بار دوم شروع شده و تا سال ۱۳۸۴ ادامه یافت. در دهه ۸۰ شرکت ایران خودرو علاوه بر ثبت و تولید اولین خودرو ملی به نام سمند، توانست قراردادهای متعددی را با دو شرکت فرانسوی پژو و رنو منعقد کند. محصولات این دو شرکت فرانسوی هم‌اکنون در سطح وسیع توسط ایران، تولید و به فروش می‌رسند.

با توجه به اینکه سمند اولین خودرو ملی تولید شده در ایران است، ایرادات فراوانی در زمینه ایمنی و بسیاری موارد دیگر از جانب کارشناسان به این خودرو وارد شد؛ اگرچه کوشش‌هایی هم برای رفع ایرادها صورت گرفت ولیکن در نهایت خودرو سمند همچنان به همان صورت و تنها با تفاوت‌هایی جزئی در طراحی، تولید می‌شود.

علاوه بر خودرو ملی، «موتور ملی» از دیگر تولیدات داخلی شرکت ایران خودرو است. در سال ۱۳۸۵ اولین خط تولید موتور ملی بر پایه گازسوز راه‌اندازی شد و همچنین در همین سال اولین پروژه‌های برون‌مرزی شرکت ایران خودرو توانستند فعالیت خود را آغاز کنند.

طی این پروژه‌ها، خط تولید خودرو سمند در کشورهای آذربایجان، سوریه، ونزوئلا و بلاروس راه‌اندازی شده و به بهره‌برداری رسید؛ و در سال ۱۳۸۶ شرکت ایران خودرو خطوط تولید خود را در سنگال و مصر راه‌اندازی کرد و سمند سورن را به تولید انبوه رساند و سرانجام در سال ۱۳۸۹ شرکت ایران خودرو رکورددار تولید خودرو سبک در خاورمیانه شد.

در دهه ۹۰ نیز دومین خودرو ملی ایران توسط این شرکت با نام دنا طراحی و به بازار معرفی شد؛ و پس از مدتی محصولات بر پایه دنا مانند دناپلاس به بازار عرضه شدند.

در همین زمان شرکت پژو به دلیل تحریم‌هایی که علیه ایران صورت می‌گرفت به همکاری با این شرکت پایان داد؛ اگرچه پس از گذشت چند سال ایران خودرو موفق به عقد قرارداد مجدد با پژو شد ولیکن به دلیل رخدادهای سیاسی متعدد در ایران، پژو مجددا از همکاری با ایران‌خودرو خودداری کرده و از قرارداد خود خارج شد.

در این سال‌ها شرکت ایران خودرو با شرکت‌های متعددی مانند: فیات و فولکس‌واگن جهت همکاری وارد صحبت شده است اما هیچ کدام از آنها به توافق با ایران نپرداختند و هم‌اکنون محصولات ایران خودرو در گروه‌های پژو، تندر، سمند، دنا، سوزوکی، دانگ فنگ و هایما تولید و عرضه می شوند.

در این دهه شرکت ایران خودرو در استان‌های خراسان، سمنان، مازندران، آذربایجان و کرمانشاه اقدام به تاسیس کارخانه جهت گسترش تولیدات خود کرده و همچنین تاسیس شرکت‌های مختلفی در سطح کشور از فعالیت‌های گروه صنعتی ایران خودرو بوده که هم اکنون تعداد آنها به ۱۱۶ شرکت می‌رسد.

به عنوان مثال شرکت ایساکو که تامین‌کننده و توزیع‌کننده قطعات و لوازم یدکی محصولات ایران خودرو است. همچنین امداد خودرو دیگر شرکت وابسته به ایران خودرو است که خدمات امدادی خود را به صورت ۲۴ ساعته در اختیار مشتریان این شرکت قرار می‌دهد.

پذیرش در بورس شرکت ایران خودرو

شرکت ایران خودرو در سال ۱۳۷۱ از نوع سهامی خاص به سهامی عام تغییر یافت و در بازار بورس و اوراق بهادار، در تابلو دوم و به عنوان زیرمجموعه گروه صنعت خودرو و ساخت قطعات فعالیت می‌کند.

افزایش سرمایه نماد خودرو

در جدول زیر لیستی از افزایش سرمایه‌های شرکت ایران خودرو از زمان پیوستن به بازار بورس و اوراق بهادار تاکنون قابل مشاهده است:

سال درصد افزایش سرمایه سرمایه جدید (ملیون ریال) محل افزایش سرمایه
۱۳۷۱ ۲۶۴ ۵۷٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۷۵ ۲۰۰ ۱۷۱٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۷۵ ۱۰۰ ۳۴۲٫۰۰۰ اندوخته طرح و توسعه
۱۳۷۸ ۱۰۰ ۶۸۴٫۰۰۰ اندوخته طرح و توسعه
۱۳۷۸ ۲۵ ۸۵۵٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۷۹ ۵۰ ۱٫۲۸۲٫۵۰۰ اندوخته طرح و توسعه
۱۳۸۰ ۲۵ ۱٫۶۰۳٫۱۲۵ اندوخته طرح و توسعه
۱۳۸۱ ۵۰ ۲٫۴۰۴٫۶۸۸ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۸۲ ۲۴٫۸ ۳٫۰۰۰٫۰۰۰ اندوخته طرح و توسعه
۱۳۸۳ ۲۰ ۳٫۶۰۰٫۰۰۰ اندوخته طرح و توسعه
۱۳۸۴ ۲۵ ۴٫۵۰۰٫۰۰۰ مطالبات صاحبان سهام
۱۳۸۵ ۱۱ ۵٫۰۰۰٫۰۰۰ مطالبات صاحبان سهام
۱۳۸۶ ۲۶ ۶٫۳۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۰ ۴۰ ۸٫۸۲۰٫۰۰۰ سود انباشته
۱۳۹۱ ۸٫۸۴ ۹٫۶۰۰٫۰۰۰ سود انباشته، مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۳ ۲۵ ۱۲٫۰۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۴ ۲۸ ۱۵٫۳۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۹ ۱۸۷۱ ۳۰۱٫۶۵۶٫۰۶۸ مازاد تجدید ارزیابی‌ها

گروه خودرو و خدمات

صنعت خودرو در بازار بورس و اوراق بهادار دارای سه زیر گروه اصلی: تولید وسایل نقلیه موتوری، تولید قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری، تولید سایر قطعات یدکی و وسایل نقلیه موتوری است.

در هر کدام از این گروه‌ها، نمادهای متفاوتی فعالیت می‌کنند، بعضی از این نمادها رقیب شرکت ایران خودرو هستند و در بعضی دیگر، ایران خودرو مالک بخشی از سهام آنهاست. در جدول زیر لیست این نمادها ارائه شده است:

نماد زیر گروه تولیدات سهم ایران‌خودرو از کل سهام
خساپا وسایل نقلیه موتوری تولید و ساخت انواع خودرو سبک و سنگین و اجزاء و لوازم قطعات یدکی آنها
خزامیا وسایل نقلیه موتوری طراحی، ساخت، نصب و مونتاژ خودروهای بنزینی، دیزلی، گازسوز تجاری سبک و سنگین
خپارس وسایل نقلیه موتوری ساخت و مونتاژ وسائل نقلیه موتوری و قطعات و لوازم آنها
خبهمن وسایل نقلیه موتوری اشتغال به کلیه فعالیت‌های تولیدی و صنعتی در صنعت خودرو
خموتور وسایل نقلیه موتوری تولید مجموعه کامل موتور اتومبیل‌های ۳ و ۴ و ۶ سیلندر
خریخت قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری ساخت قطعات موتور، پوسته سیلندر، پوسته سر سیلندر
خنصیر قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید میل لنگ، میل سوپاپ، میل بادامک
خوساز قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید اکسل جلو و اکسل عقب سواری
خمحور قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید اکسل سواری، اکسل باری ۸۹ درصد
خمهر قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع سپر، داشبورد، تهویه مطبوع خودرو، بخاری خودرو و انواع صندلی
خمحرکه قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع گیربکس خودرو، مجموعه چرخ‌دنده، انواع موتور سیکلت ۳۰ درصد
ختراک قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید قطعات ریخته (ریخته گری شده) چدنی- تولید قطعات فورج
خچرخش قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع گیربکس و جعبه فرمان
ختور قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع رادیاتور و مبدل‌های صنعتی
خزر قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع فنر تخت، فنر لول اتومبیل و واگن راه‌آهن، اتصالات خطوط ریل راه‌آهن
خفنر قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع فنر تخت، فنر لول، فنرهای پارابولیک و میل تعادل سبک و سنگین، فنر ریل راه‌آهن
خکمک قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید کمک فنر خودروها و قطعات آن‌ها
خشرق قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید دسته سیم انواع اتومبیل
خکار قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع واتر پمپ، اویل پمپ، مجموعه قطعات سیستم تهویه هوا، سیستم هوا، سیستم خروجی دود، سیستم خنک‌کننده
خپویش قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع لوازم الکترونیکی اتومبیل مثل سیستم ضد سرقت، دزدگیر، جلو آمپر، آژیر، یونیت شیشه بالابر، قفل مرکزی، انژکتور، دسته راهنما
خرینگ قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع رینگ اتومبیل سبک و سنگین، محافظ زیر موتور، رام زیر موتور، قطعات پیش مونتاژ اتاق اتومبیل
خلنت قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید انواع لنت ترمز و لنت کلاچ
خاهن قطعات یدکی و جانبی وسایل نقلیه موتوری تولید قطعات فورج
خاذین سایر قطعات یدکی و وسایل نقلیه موتوری تولید صندلی‌های اتومبیل، مجموعه رودری

سخن آخر

سهام شرکت‌های مربوط به گروه صنایع خودروسازی، یکی از پرطرفدارترین سهام‌ها در بازار بورس و اوراق بهادار هستند. اگرچه در این سالها صنعت خودرو در ایران با چالش‌های زیادی مانند افزایش قیمت ارز، تحریم‌ها و … روبرو بوده ولیکن همچنان توانسته به فعالیت خود ادامه دهد و با وجود نوسانات زیاد در قیمت سهام آن، همچنان یکی از پرسودترین سهم‌های این بازار است.