سرگذشت یک نماد: پارسان

نماد پارسان

گروه گسترش نفت و گاز پارسیان یک هلدینگ سرمایه‌گذاری ایرانی در حوزه پتروشیمی و پالایش است. این شرکت ۴ سال پس از تاسیس با نماد «پارسان» در بازار بورس و اوراق بهادار تهران پذیرفته شد و با داشتن پرتفوی قدرتمند و سرمایه‌گذاری در بیش از ۱۰ شرکت حوزه نفت و گاز، به عنوانی شرکتی فعال در تولید و فروش اوره، متانول و اتیلن شناخته می‌شود. در این مقاله قصد داریم به تاریخچه تاسیس هلدینگ نفت و گاز و پارسیان، سرمایه‌گذاری‌های این مجموعه و حضور نماد پارسان در بازار بورس و اوراق بهادار بپردازیم.

تاریخچه سهم

تاریخچه تاسیس گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان به دهه ۸۰ و زمان اجرای طرح خصوصی‌سازی باز می‌گردد. این هلدینگ در مرداد ۱۳۸۶ با هویت سهامی خاص، نام اولیه «شرکت سرمایه‌گذاری توسعه الوند غدیر» و با هدف تمرکز بر صنایع پایین‌دستی تاسیس شد. سازمان تامین اجتماعی (به شکل غیر مستقیم) سرمایه‌گذار اصلی این هلدینگ است. در واقع گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان از طریق شرکت سرمایه‌گذاری غدیر (زیرمجموعه تامین اجتماعی) پایه‌گذاری شد؛ چنانچه کلمه «غدیر» هم در نام اولیه هلدینگ مشاهده می‌شود.

سه سال بعد یعنی در بهمن ۱۳۸۹ با تغییری که در ترکیب سهامداران شرکت رخ داد، نام آن به «گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان» تغییر یافت و در آذر ۱۳۹۰ این شرکت با هدف ورود به بازار بورس، شخصیت حقوقی خود را به «سهامی عام» تغییر داد.

هدف اصلی هلدینگ پارسیان ورود به صنایع پایین‌دستی نفت و گاز بود و با این هدف سرمایه‌گذاری در شرکت‌هایی مانند: صنایع پتروشیمی کرمانشاه، پتروشیمی تبریز، پتروشیمی پردیس و… را آغاز کرد. پس از گذشت ۴ سال فعالیت، پارسیان به بزرگترین هلدینگ غیر دولتی پتروشیمی تبدیل شد و توانست به صنایع بالادستی نیز وارد شود. از دیگر فعالیت‌های هلدینگ پارسیان، سرمایه‌گذاری در بخش حمل و نقل و صادرات محصولات پتروشیمی، مهندسی و ساختمان صنایع نفت، بیمه و خدماتی مدیریتی حوزه نفت و گاز است.

شرکت‌های زیرمجموعه گروه گسترش نفت و گاز پارسیان

شرکت‌های تابعه هلدینگ پارسیان، در حقیقت شرکت‌ها، کارخانه و شخصیت‌های حقوقی سرمایه‌پذیری هستند که از طریق شرکت مادر فعالیت خود را گسترش داده‌اند. در ادامه به بررسی تاریخچه و فعالیت تعدادی از این شرکت‌ها خواهیم پرداخت.

  • پالایشگاه نفت بندرعباس: ساخت این پالایشگاه در سال ۱۳۷۱ در مجاورت آب‌های خلیج فارس آغاز شد و پس از ۵ سال در ۱۳۷۶ به بهره‌برداری رسید. پالایشگاه نفت بندرعباس شامل واحدهای تولیدی تقطیر نفت خام، پالایش و تبدیل کاتالیستی بنزین، پالایش نفت سفید، تفکیک گاز مایع، ، تولید هیدروژن، کاهش گرانروی، هیدرو کراکر، نفتای سبک و بازیافت گوگرد است. از جمله محصولات تولیدی آن می‌توان سوخت جت، نفت گاز و نفت کوره، یزوریسایکل، لوبکات سنگین و گوگرد را نام برد. این پالایشگاه در سال ۱۳۹۱ با نماد «شبندر» در بازار بورس و اوراق بهادار پذیرفته شد و در حال حاضر ۱۵ درصد از سهام آن به پارسان تعلق دارد.
  • شرکت پتروشیمی شیراز: این شرکت یکی از قدیمی‌ترین واحدهای تولیدی کشور است که در سال ۱۳۴۴ و با هدف تولید کودهای شیمیایی در منطقه مرودشت تاسیس شد. واحدهای تولیدی پتروشیمی شیراز برای حدود ۱۰ سال به ۵ بخش تولید آمونیاک، اوره، اسید نیتریک، نیترات آمونیوم و تامین سرویس‌های جانبی (آب، برق، بخار و هوای فشرده) تقسیم می‌شدند. در طول دهه ۵۰ واحدهای سودااش،STPP ، DAP به شرکت اضافه شدند. در دهه ۶۰ ظرفیت واحدهای تولید آمونیاک، اوره، اسید نیتریک، نیترات آمونیوم تا ۱۰ برابر افزایش یافت. تا اواسط دهه ۷۰ واحدهای کلر آلکالی،متانول، پرکلرین و آرگون هم به شرکت اضافه شدند و پس از آن شرکت برای ۱۰ سال بر افزایش ظرفیت تمرکز کرد. پتروشیمی شیراز در سال ۱۳۸۴ با نماد «شیراز» در بازار بورس و اوراق بهادار پذیرفته شد و اکنون بیش از ۵۰ از سهام آن در اختیار شرکت نفت و گاز پارسیان است.
  • شرکت پتروشیمی تبریز: این شرکت در سال ۱۳۶۹ با هویت سهامی خاص تاسیس شد و پس از ۶ سال در ۱۳۷۵ به سهامی عام تغییر هویت داد. برنامه این شرکت از ابتدا تامین خوراک از پالایشگاه تبریزو فعالیت در صنایع پایین‌دستی بود و همین موضوع باعث تمرکز پارسان برای سرمایه‌گذاری در آن شد. از آن جایی که سهام مدیریتی پالایشگاه تبریز در اختیار پارسان است، این هلدینگ با تجمیع رای مدیران تصمیم به خریداری پتروشیمی تبریز گرفت و به عبارتی شرکت نفت و گاز پارسیان در حال حاضر به صورت غیر مستقیم مالک پتروشیمی تبریز است. از عمده‌ترین محصولات تولیدی این پتروشیمی پلی اتلین­ها، پلی استایرن­ها ، پروپیلن و ABS هستند که علاوه بر تامین نیاز داخلی، به دیگر کشورها نیز صادر می‌شوند.
  • پالایشگاه نفت تبریز: ساخت این پالایشگاه در سال ۱۳۵۳ با همکاری شرکت ایتالیایی snamprogetti آغاز شد و در سال ۱۳۵۶ با ظرفیت پالایش ۸۰ هزار بشکه در روز آغاز به کار کرد. در سال ۱۳۷۷ نام آن از «پالایشگاه تبریز» به «شرکت پالایش نفت تبریز» تغییر کرد. نفت خام این پالایشگاه از دو میدان نفتی اهواز و مارون تامین می‌شود و در حال حاضر فعالیت‌های شرکت از طریق ۱۴ واحد پالایش و ۱۰ واحد سرویس‌های جانبی انجام می‌شود. سهام شرکت پالایش نفت تبریز در سال ۱۳۸۹ با نماد «شبریز» در بازار بورس عرضه شد و حدود ۵۰ درصد از سهام آن به هلدینگ پارسان تعلق دارد.
  • شرکت صنایع پتروشیمی کرمانشاه: ثبت رسمی این شرکت در سال ۱۳۷۵ انجام شده است، اما آغاز فعالیت آن بیش از ۱۰ سال به طول انجامید. در سال ۱۳۷۹ پذیره‌نویسی این پتروشیمی آغاز شد و پس از اتمام، توانست مجوز احداث دو واحد آمونیاکو اوره را دریافت کند. مسئولیت احداث، راه‌اندازی و بهره‌برداری آن به شرکت ملی صنایع پتروشیمی واگذار شد، پروژه در سال ۱۳۸۷ به اتمام رسید و توانست تولید خود را آغاز کند. شرکت صنایع پتروشیمی کرمانشاه پس از مدتی به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان اوره و آمونیاک در ایران تبدیل شد و توانست نظر پارسان را به خود جلب کند. سهام شرکت صنایع پتروشیمی کرمانشاه در سال ۱۳۹۰ با نماد «کرماشا» در بازار بورس و اوراق بهادار عرضه شد و پارسان به عنوان سهامدار ارشد، مالک بیش از ۳۵ درصد از سهام وی است.
  • شرکت پالایش نفت شیراز: این پالایشگاه کار خود را در سال ۱۳۵۲ در قالب یک شرکت سهامی خاص آغاز کرد. پس از روی دادن انقلاب اسلامی و به دستور شورای انقلاب به بخش دولتی واگذار شد و پس از حدود ۲۰ سال در مهر ۱۳۷۷ مجددا با نام شرکت پالایش نفت شیراز و در قالب سهامی عام به ثبت رسید. مهم‌ترین محصولات تولیدی این شرکت پالایشی، بنزین، نفت سفید، نفت گاز، نفت کوره، گاز مایع، قیر، گوگرد و حلال است. این مجموعه در سال ۱۳۹۰ با نماد «شراز» در بازار بورس و اوراق بهادار تهران پذیرفته و در همان سال توانست عنوان «شرکت برتر پالایشی کشور» را کسب کند. عرضه اولیه و معاملات این نماد یک سال پس از پذیرش، در تابستان ۱۳۹۱ صورت گرفت و پارسان با در اختیار داشتن بیش از ۵۰ درصد از سهام آن، سرمایه‌گذار اصلی پالایشگاه شیراز محسوب می‌شود.
  • شرکت پتروشیمی زاگرس: احداث این شرکت پتروشیمی در سال ۱۳۷۷ در منطقه پارس جنوبی آغاز شد و پس از دو سال در ۱۳۷۹ پایان رسید. هدف اصلی این شرکت تمرکز بر تولید محصول متانول بود که در سال ۱۳۸۰ فاز اول آن (با ظرفیت سالیانه یک میلیون و ششصد و پنجاه هزار تن) به مرحله اجرا درآمد. پس از هشت سال در ۱۳۸۸ پتروشیمی زاگرس توانست فاز دوم این طرح را اجرا کند و پیرو آن ظرفیت تولید سالانه به سه میلیون و سیصد هزار تن رسید که باعث شد زاگرس جزو ۵ شرکت بزرگ تولیدکننده متانول در سطح بین‌المللی شناخته شود. شرکت پتروشیمی زاگرس در سال ۱۳۹۰ با نماد «زاگرس» در بازار بورس پذیرفته شد و در حال حاضر نزدیک به ۳۵ درصد از سهام او در اختیار گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان است.
  • شرکت پتروشیمی پردیس: این شرکت پتروشیمی در سال ۱۳۷۷ به ثبت رسمی رسید. احداث مجموعه در سال ۱۳۸۰ در بندر عسلویه آغاز شد و در آبان ۱۳۸۶ فاز اول آن به بهره‌برداری رسید. فاز دوم و سوم پتروشیمی پردیس به ترتیب در سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۵ به بهره‌برداری رسیدند. تمرکز پتروشیمی پردیس روی تولید دو محصول آمونیاک و اوره است و در حال حاضر چهارمین تولیدکننده اوره در جهان به حساب می‌آید. سهام این پتروشیمی در سال ۱۳۹۰ با نماد «شپدیس» در بازار بورس عرضه شد و نزدیک به ۷۰ درصد از سهام آن به هلدینگ نفت و گاز پارسیان تعلق دارد.
  • شرکت پتروشیمی پارس: این شرکت در سال ۱۳۷۷ با نام پتروشیمی عسلویه و به عنوان زیرمجموعهشرکت ملی صنایع پتروشیمی برای اجرای طرحی به نام الفین نهم تاسیس شد و پس از گذشت حدود ۱۰ سال از شرکت ملی صنایع پتروشیمی جدا شد و در اسفند ۱۳۸۶ با نام جدید پتروشیمی پارس و با هویت سهامی عام به ثبت رسید. پتروشیمی پارس دارای سه واحد استحصال اتان، اتیل بنزن و استایرن منومر است و محصولاتی چون اتان، پروپان، بوتان، بنزین، اتیل بنزن و استایرن منومر تولید می‌کند. همچنین این شرکت صادرات دریایی دو محصول گاز مایع (LPG) و استایرن منومر را حجم بالایی انجام می‌دهد به طوری که در سال ۱۳۹۲ در صدر جدول صادراتی شرکت ملی صنایع پتروشیمی قرار گرفت. پتروشیمی پارس در سال ۱۳۹۷ با نماد «پارس» در بازار بورس و اوراق بهادار تهران پذیرفته شد و در حال حاضر نزدیک به ۲۰ درصد از سهام آن در اختیار هلدینگ پارسان است.

گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان علاوه بر سرمایه‌گذاری مستقیم در صنعت پتروشیمی و پالایشی، دارای چندین شرکت تابعه فعال در زمینه‌های تجاری، بازرگانی و مجموعه‌های سرویس‌دهنده است. شرکت‌های توسعه حمل و نقل پارسیان، خدمات مدیریت هامون سپاهان، گروه شرکت­های مهندسی و ساختمان صنایع نفت، بیمه تجارت نو و سرمایه‌گذاری هامون سپاهان نمونه آن هستند.

پذیرش در بورس گروه گسترش نفت و گاز پارسیان

گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان در بهمن سال ۱۳۹۰ با نماد «پارسان» در بازار بورس و اوراق بهادار تهران پذیرفته شد. این شرکت در گروه «محصولات شیمیایی» و زیرگروه «تولید کود و ترکیبات نیتروژن» قرار دارد. نماد پارسان در تابلوی اصلی بازار اول بورس، قابل مشاهده است. ترکیب سهامداران اصلی پارسان به شرح زیر است:

سهامدار تعداد درصد
شرکت سرمایه‌گذاری غدیر -سهامی عام- ۲۷ میلیارد ۶۷٫۶۸۰ %
صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح ۵ میلیارد ۱۳٫۴۶۰ %
موسسه صندوق بیمه اجتماعی روستائیان وعشایر ۲ میلیارد ۳٫۸۶۰ %
شرکت توسعه و مدیریت سرمایه صبا -سهامی خاص- ۸۸۸ میلیون ۲٫۱۹۰ %
شرکت گروه بهمن -سهامی عام- ۴۴۰ میلیون ۱٫۰۸۰ %
شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران -سهامی عام- ۴۳۸ میلیون ۱٫۰۸۰ %

افزایش سرمایه نماد پارسان

پارسان طی سال‌های فعالیت خود برای چندین مرحله و به شرح زیر افزایش سرمایه داشته است:

سال درصد افزایش سرمایه سرمایه قبلی
(میلیون ریال)
مبلغ افزایش سرمایه
(میلیون ریال)
سرمایه جدید
(میلیون ریال)
محل افزایش سرمایه
۱۳۹۲ ۶۶٫۶ % ۶٫۰۰۰٫۰۰۰ ۴٫۰۰۰٫۰۰۰ ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۳ ۵۰ % ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ۵٫۰۰۰٫۰۰۰ ۱۵٫۰۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۴ ۱۰۰ % ۱۵٫۰۰۰٫۰۰۰ ۱۵٫۰۰۰٫۰۰۰ ۳۰٫۰۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۵ ۳۵ % ۳۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ۱۰٫۵۰۰٫۰۰۰ ۴۰٫۵۰۰٫۰۰۰ مطالبات و آورده نقدی سهامداران

توقف نماد پارسان

نماد پارسان طی حدود ۱۰ سال فعالیت در بازار بورس، دو توقف طولانی یک و دو ماهه را در کارنامه خود دارد. در جدول زیر بعضی از توقف‌های این نماد قابل مشاهده هستند:

تاریخ توقف تاریخ بازگشایی زمان توقف
۱۳۹۴/۰۷/۱۴ ۱۳۹۴/۰۷/۲۲ ۸ روز
۱۳۹۴/۰۶/۰۲ ۱۳۹۴/۰۶/۱۸ ۱۶ روز
۱۳۹۳/۱۰/۲۸ ۱۳۹۳/۱۱/۱۱ ۱۳ روز
۱۳۹۲/۱۱/۱۳ ۱۳۹۲/۱۲/۱۴ ۳۱ روز
۱۳۹۲/۰۴/۳۱ ۱۳۹۲/۰۶/۳۱ ۶۲ روز
۱۳۹۱/۰۱/۲۰ ۱۳۹۱/۰۲/۰۹ ۲۰ روز

بالاترین قیمت نماد پارسان

قیمت عرضه اولیه پارسان در سال ۱۳۹۰ مبلغ ۴۸۰۰ ریال به ازای هر سهم و بالاترین قیمت آن در تاریخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۴ مبلغ ۴۱۶۱۰ ریال و کم‌ترین قیمت آن در تاریخ ۱۳۹۶/۰۴/۱۳ مبلغ ۱۶۵۶ ریال بوده است. تصویر زیر نوسان قیمت پارسان را از ابتدای فعالیتش تاکنون نشان می‌دهد:

نماد پارسان

سخن آخر

گروه گسترش نفت و گاز و پارسیان به عنوان یک هلدینگ فعال در حوزه‌های پالایش و پتروشیمی، سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی را انجام داده است. همان طور که طی این مقاله ذکر شد، پارسان سهامدار شرکت‌های بورسی زیادی از جمله شبندر، شیراز، زاگرس، شپدیس و پارس است. داشتن چنین پرتفوی قوی در کمتر شرکت بورسی مشاهده می‌شود و این موضوع را می‌توان نقطه قوت و دلیلی برای سرمایه‌گذاری در پارسان دانست.

موضوع دیگری که توجه سهامداران را به خود جلب می‌کند، عدم توقف‌های طولانی در پارسان و رشد قیمتی آن از ابتدای سال ۱۳۹۸ است. همانطور که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید، این نماد رشد چند برابری قیمت را طی یکی دو سال اخیر تجربه کرده است، اگرچه در تابستان ۱۳۹۹ و زمان اصلاح بازار، افت قیمت در پارسان رخ داد، اما این کاهش در مقایسه با رشد قبلی ناچیز است.

گفتنی است فعالیت هلدینگ پارسیان در حوزه صنایع استراتژیک نفت و گاز باعث می‌شود این نماد در دسته سهام بنیادی قرار بگیرد. تحلیل‌گران بنیادی همواره به سرمایه‌گذای بلندمدت در بورس تاکید دارند و برای این منظور معمولا نمادهای مربوط به صنایع استراتژیک (مانند پارسان) را پیشنهاد می‌کنند. در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که پارسان انتخاب خوبی برای سرمایه‌گذاری با استراتژی طولانی‌مدت به حساب می‌آید.