سرگذشت یک نماد: وتجارت

نماد وتجارت

تاریخچه سهم

بانک تجارت به عنوان اولین بانک ایرانی در سال 1266 با نام « بانک جدید شرق» در تهران تاسیس شد. این بانک به مدت یک سال به فعالیت پرداخت و پس از آن تمامی امتیازات وی به بانک تازه تاسیسی به نام «بانک شاهی» منتقل گردید.
بانک شاهنشاهی در سال 1267 و در زمان ناصرالدین‌ شاه قاجار توسط «بارون جولیوس دو رویتر»، بانکدار یهودی-انگلیسی، و به دستور ملکه ویکتوریای بریتانیا تاسیس شد و در سال 1269 فعالیت خود را آغاز کرد.
بارون جولیوس دو رویتر با اعطای وام به ناصرالدین‌ شاه امتیاز تاسیس بانک را از وی کسب کرده بود و در کنار آن از امتیازات فراوانی دیگری نیز بهره می‌برد؛ لذا طی قراردادی که در آن زمان با ایران داشت، موظف بود ظرف یک سال پروژه‌هایی که به آن متعهد شده را کلید بزند؛ لذا با توجه به عدم انجام تعهدات، در سال 1268 شاه تعدادی از امتیازات وی را سلب نمود؛ اما سرانجام دو رویتر توانست امتیاز بانکداری و معدن‌داری را به مدت 60 سال در ایران اخذ نماید و به همین ترتیب فعالیت رسمی بانک در سال 1269 آغاز شد.
در سال‌های ابتدایی تاسیس بانک شاهنشاهی، مخالفت‌های شدیدی از جانب مردم و دولت روسیه با آن صورت گرفت؛ در آن زمان برای بارها به ساختمان بانک حمله شد و هرج‌ومرج‌‌ برای مدت‌ها ادامه داشت؛ اما این قرارداد سود بسیاری برای دو رویتر داشت، چراکه بانک شاهنشاهی ایران از پرداخت مالیات معاف بود و اجازه واردات بدون پرداخت تعرفهٔ مالیاتی را داشت؛ بنابراین دو رویتر تسلیم نشد و در برابر تمامی مخالفت‌ها ایستادگی کرد.
اگرچه قراردادی که طی آن بانک شاهنشاهی افتتاح شد، سود کلانی برای موسسان غیر ایرانی خود حاصل کرد؛ ولی این بانک در طول بیش از 60 سال فعالیت خود، پیشرفت‌های زیادی را هم در زمینه مسائل اقتصادی، مالی و از این قبیل موارد برای کشور در پی داشت.
تا قبل شروع فعالیت این بانک، پول رایج ایران تنها در قالب سکه نقره و طلا ضرب می‌شد و بانک شاهنشاهی برای اولین بار با الگوبرداری از بانکداری اروپایی، اسکناس را وارد بازار کرد. مردم در ابتدا به سختی به پولی از جنس کاغذ اعتماد می‌کردند؛ و اولین مدیر بانک شاهنشاهی که جوزف ربینو نام داشت و برای 18 سال مدیریت بانک در اختیار وی بود، تلاش‌های بسیاری برای تثبیت جایگاه اسکناس در ایران انجام داد.
جوزف ربینو برای جلب اعتماد مردم، تمامی پرسنل خارجی بانک را موظف به یادگیری زبان فارسی کرد. او دستور داد تا اسکناس فقط در مقدارهای کوچک چاپ شود و در هر زمانی به درخواست مردم قابل تعویض با سکه نقره باشد؛ همچنین او توانست با کمک ارتش ایران، اسکناس را به مناطق دور افتاده منتقل کند و تا سال 1330 بیش از 24 شعبه در سراسر کشور افتتاح کرد.
اگرچه بانک شاهنشاهی سیستم مالی جدیدی را وارد ایران کرد و نقش اصلی را در بانکداری که هم‌اکنون در کشور می‌بینیم داشت؛ اما در قبال این کار، هزینه‌های گزافی را نیز به بار آورد. این بانک در دوران قاجار وام‌های کلانی را به شاه پرداخت کرد و در قبال آن امتیازاتی مانند کنترل ماهیگیری در دریای خزر و کنترل تعرفه گمرکی در تمامی بندرها را بدست آورد؛ و همچنین نقش بسزایی در تامین مالی بریتانیا در طول دو جنگ جهانی داشت.
با سرنگونی حکومت قاجار و به روی کار آمدن رضا شاه پهلوی در سال 1305، ملی‌گرایی در ایران کم‌کم پررنگ شد و تلاش‌های زیادی برای کم‌رنگ کردن حقوق انحصاری بانک شاهی صورت گرفت. یکی از آنها سلب حق انحصاری نشر اسکناس توسط بانک شاهی در قبال پرداخت دویست هزار لیره بود. این کار در سال 1309 به واسطه بانک ملی که در سال 1307 تاسیس شده بود، انجام گرفت.
بانک شاهنشاهی برای اینکه حقوق خود را در ایران از دست ندهد تلاش‌های فراوانی کرد؛ یکی از این تلاش‌ها افتتاح شعب در دیگر کشورها بود. در سال 1320 سه شعبه این بانک در کویت، دوبی و عمان تاسیس شد؛ در سال 1331 نام آن به «بانک انگلیسی خاورمیانه» تغییر کرد و سرانجام در سال 1338 سرمایه‌های این بانک توسط بانک اچ‌اس‌بی‌سی هنگ کنگ خریداری شد و نام آن به «بانک اچ‌اس‌بی‌سی خاورمیانه» تغییر یافت.
تا قبل از انقلاب سال 1357 بانک‌ها در کشور دارای سه نوع مالکیت بودند: مالکیت دولتی (8بانک)، مالکیت خصوصی (16بانک) و مالکیت مختلط ایرانی و خارجی (12بانک)؛ اما با رخ دادن انقلاب طی قوانین جدید، بانک‌های کشور به عنوان نهادی دولتی اعلام شدند و به موجب آن مالکیت خارجی از افراد حقیقی و حقوقی سلب شده و تعدادی از این بانک‌ها با یکدیگر ادغام شدند.
بانک تجارت در سال 1358 با سرمایه حدودی 39 ملیارد ریال در قالب شرکت سهامی خاص و با مالکیت دولت جمهوری اسلامی ایران تاسیس شد. این بانک ادغام شده 12 بانک: ایران و انگلیس- بانک بین‌المللی ایران و ژاپن- تجارتی ایران و هلند ایران و خاورمیانه- اعتبارات ایران- بازرگانی ایران- ایرانشهر- صنایع ایران- شهریار- ایرانیان- کار- ایران و روس است؛ و ساختمان آن در واقع همان ساختمان بانک شاهنشاهی در میدان توپخانه بود که هم‌اکنون به عنوان موزه بانک تجارت شناخته می‌شود.

خدمات بانک تجارت
بانک تجارت در طول 40 سال فعالیت خود (پس از انقلاب اسلامی)، توانسته بیش از 1600 شعبه در سراسر ایران تاسیس نماید؛ که شامل شعبه‌های ریالی، ارزی، شعب خارج از کشور و همچنین شعب منتخب ارائه تسهیلات حج عمره و عتبات عالیات دانشجویی می‌باشد. این بانک دارای 14 شعبه ارزی در تهران، 26 شعبه ارزی در دیگر سهرستانها، سه شعبه در کشورهای فرانسه، چین و تاجیکستان و 470 شعبه ارائه‌دهنده تسهیلات حج عمره دانشجویی است.
همچنین در حالت کلی خدمات این بانک به شش گروه اصلی تقسیم می‌شوند:
– بانکداری شرکتی: شامل خدماتی است که بانک تجارت به صورت ویژه متناسب با ویژگی‌ها و درخواست‌های مشتریان حقوقی برای آنها فراهم می‌کند. البته ارائه خدمات به مشتریان حقوقی از قدیم وجود داشته، اما در این طرح خدمات برای مشتری طبق قوانین بانک شخصی‌سازی می‌شود و حتی گاهی محصولی به صورت انحصاری برای شرکتی خاص طراحی می‌گردد.
– سپرده‌ها: شامل چهار مدل سپرده‌گذاری «قرض‌الحسنه پس‌انداز»، «قرض‌الحسنه جاری»، «سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت» و «سرمایه‌گذاری بلندمدت» است.
– تسهیلات و تعهدات: شامل گشایش اعتبار اسنادی داخلی ریالی، صدور ضمانتنامه‌ها و انواع تسهیلات به بخش‌های کشاورزی، ساختمان، بازرگانی و… می‌باشد.
– خدمات ویژه: این بخش خدمت مربوط به صندوق امانات (اجاره ای)، ایران چک، اوراق مشارکت، معاملات بر خط بورس سهام، سیستم مکانیزه مدیریت پرداخت، آسان خرید و کارت‌های هدیه است.
– خدمات الکترونیک: شامل کلیه خدمات غیرحضوری اعم از بانکداری اینترنتی، پرداخت اینترنتی و خدمات اینترنتی کارت، تلفن بانک، همراه بانک، تجارت کارت، حواله بین بانکی ساتنا و پایا، پایانه فروش (POS) و درگاه پرداخت اینترنتی (IPG)،فعال‌سازی رمز دوم یکبار مصرف (پویا)، سامانه خدمات غیرحضوری و درخواست غیرحضوری درگاه پرداخت است.
– خدمات ارزی: شامل گشایش حساب‌های ارزی و حواله‌های بین‌المللی اعم از سپرده قرض‌الحسنه جاری ارزی، سپرده قرض‌الحسنه پس‌انداز ارزی، سپرده مدت‌دار ارزی، گشایش اعتبار اسنادی ارزی، ضمانتنامه‌های ارزی، سوئیفت و حواله‌های ارزی، ریفاینانس، خرید و فروش ارز و صدور گواهی حساب مشتریان می‌باشد.

شرکت‌های تابعه و مشارکت در طرح‌های عمومی

این بانک دارای 8 شرکت تابعه بوده و تاکنون در طرح‌های عمومی فراوانی مشارکت داشته است؛ از جمله این طرح‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
مشراکت در پروژه مسکن‌مهر، تولید کنسانتره مس در مجتمع صنایع ملی مس ایران، تولید میلگرد و کلاف فولاد در مجتمع فولاد نطنز، تولید بوتیلن در مجتمع پتروشیمی فجر، تولید متانول در مجتمع پتروشیمی زاگرس، تولید سیمان خاکستری در مجتمع سیمان اردستان، تولید لامپ‌های کم‌مصرف توسط شرکت افراتاب، تولید بنزین در مجتمع نفت ستاره خلیج فارس، احداث نیروگاه برق آبی در کنار سد کارون ۳.
همچنین لیست شرکت‌های تابعه بانک تجارت به شرح زیر است:
کارگزاری بانک تجارت: این کارگزاری در سال 1372 تاسیس شد و در سال 1373 فعالیت خود را آغاز نمود؛ و در زمینه واسطه‌گری انجام معاملات اوراق بهادار، اوراق آتی، بورس کالا، آتی سکه و بورس انرژی، سبد گردانی اختصاصی فعالیت می‌کند. دفتر اصلی این کارگزاری در تهران بوده و دارای چندین شعب در شهرهای اصفهان، تبریز، زنجتن، کرج، مشهد، یزد، اراک، ارومیه، رشت، شیراز، قزوین و گرگان است.
شرکت صرافی تجارت: این صرافی در سال 1388 پس از 6 سال تلاش مجوز تاسیس خود را دریافت کرد؛ و در زمینه امور مربوط به نقل و انتقالات ارزی فعالیت می‌کند.
شرکت خدمات تجارت: این شرکت در سال 1363 توسط بانک تجارت تاسیس شد. فعالیت اولیه شرکت خدمات تجارت در زمینه نظافت ساختمان‌های بانک بود؛ اما در طی این سال‌ها با گسترش شرکت، فعالیت‌های دیگری چون حمل و نقل، ارسال و مراسلات، تامین نیروی دفتری نهادهایی چون وزارت بازرگانی، بانك كارآفرين، شركت‌هاي وابسته به بانك تجارت و بانک کارآفرین را بر عهده گرفت. این شرکت هم‌اکنون دارای بیش از 2800 نفر پرسنل بوده و از بزرگ‌ترین زیرمجموعه‌های بانک تجارت به حساب می‌آید.
شرکت زفتا: این شرکت در سال 1387 و با نام اولیه «مهندسین مشاور تجارت»، با هویت سهامی خاص و با هدف فعالیت در حوزه ساختمانی تاسیس شد. در سال 1395 زمینه فعالیت شرکت به خدمات تخصصی و مهندسی انفورماتیک و فناوری اطلاعات و ارتباطات تغییر کرد و در سال 1397 نام آن نیز به «زفتا» تغییر یافت.
فعالیت‌هایی مانند پشتیبانی از تجهیزات و شبکه‌های ارتباطی و تعمیر و نگهداری تجهیزات فناوری اطلاعات، مربوط به بانک تجارت و زیرمجموعه‌های آن بر عهده شرکت زفتا می‌باشد. این شرکت دارای 21 شعبه فعال در سراسر کشور است.
شرکت سرمایه‌گذاری و ساختمانی تجارت: این شرکت در سال 1364 با هویت سهامی خاص و به عنوان زیرمجموعه بانک تجارت تاسیس شد؛ و فعالیت‌ گسترده‌ای در زمینه‌های ساختمانی، کشاورزی و سرمایه‌گذاری دارد. سرمایه‌گذاری در خرید املاک، سرمایه‌گذاری در معاملات سهام شرکت‌های بورسی، عملیات بازرگانی، اخذ مجوزهای لازم جهت اجرای طرح‌های ساختمانی و پیمانکاری و… نمونه‌ای از فعالیت‌های این شرکت هستند.
شرکت کارت اعتباری ایران کیش: این شرکت در سال 1382 و با هویت سهامی خاص تاسیس شد و فعالیت خود را با صدور و ارائه خدمات کارت اعتباری آغاز کرد. شرکت کارت اعتباری ایران کیش در همان سال‌های نخست فعالیت خود توانست امور مربوط به ایجاد و پشتیبانی شبکه پایانه‌های فروش و ابزارهای پرداخت و پذیرش بانک‌ها و کلیه امور مربوط به پرداخت‌های الکترونیک بانک‌ها ، صنعت بیمه و بازارهای مالی را بر عهده بگیرد.
هویت این شرکت در سال 1390 به سهامی عام تغییر یافت و پس از آن به صورت یک شرکت مستقل به فعالیت خود ادامه داد و در همان سال سهام وی در بازار بورس و اوراق بهادار منتشر شد. از نمونه خدمات شرکت کارت اعتباری ایران کیش می‌توان به: ارائه دستگاه‌های مجهز به بارکدخوان، ارائه دستگاه‌های قابل اتصال به پرینترهای عمومی، ارايه سیستم PC POS و… اشاره کرد.
شرکت بیمه تجارت نو: این شرکت فعالیت خود را در سال 1395 و در زمینه ارائه خدمات تخصصی بیمه آغاز کرد. علاوه بر اینکه بانک تجارت سهامدار اصلی بیمه تجارت نو است، شرکت‌های پست‌بانک ایران، بین‌المللی ‌عمران رضوی، گسترش نفت و گاز پارسیان و سرمایه‌گذاری ایرانیان از سهامداران و مشتریان اصلی بیمه تجارت نو هستند.
شرکت خدمات مسافرتی آهوان: این شرکت در سال 1348 به عنوان زیرمجموعه بانک تجارت تاسیس شد و در زمینه انواع خدمات مسافرتی و گردشگری مانند صدور بلیط‌های داخلی و خارجی، رزرو هتل در سراسر ایران و جهان، اجرای تورهای زیارتی عمره و عتبات با مجوز سازمان حج و زیارت، اجرای تورهای نمایشگاهی در دیگر کشورها و اخذ ویزا فعالیت می‌کند.

ورود به بورس بانک تجارت
در دهه هشتاد با اوج گرفتن طرح‌های خصوصی‌سازی، واگذاری مقداری از سهام بانک تجارت نیز در دستور کار سازمان خصوصی‌سازی قرار گرفت و در سال 1388 ماهیت این بانک از سهامی خاص به سهامی عام تغییر یافت و در همان سال با نماد «وتجارت» و با سرمایه 10.437.384 میلیون ریال در بازار بورس و اوراق بهادار تهران پذیرفته شد.
لیست سهامداران اصلی این نماد به شرح زیر است:

سهامدار تعداد سهام درصد سهام
دولت جمهوري اسلامي ايران 23 ملیارد 10.140 %
شركت سرمايه گذاري صباتامين-سهامي عام- 16 ملیارد 7.310 %
BFMصندوق سرمايه گذاري.ا.بازارگرداني تجارت اي 15 ملیارد 6.780 %
صندوق سرمايه گذاري واسطه گري مالي يكم 13 ملیارد 5.580 %
شركت س اتهران س.خ-م ك م ف ع- 6 ملیارد 2.760 %
شركت س اخراسان رضوي س.خ-م ك م ف ع- 5 ملیارد 2.220 %
شركت توسعه معادن جنوب-بامسئوليت محدود- 4 ملیارد 1.750 %
شركت س افارس س.خ-م ك م ف ع- 4 ملیارد 1.670 %
شركت س اخوزستان س.خ-م ك م ف ع- 4 ملیارد 1.630 %
شركت س ااصفهان س.خ-م ك م ف ع- 3 ملیارد 1.470 %
شركت س اآذربايجان شرقي س.خ-م ك م ف ع- 3 ملیارد 1.300 %
شركت س امازندران س.خ-م ك م ف ع- 3 ملیارد 1.200 %
شركت س اكرمان س.خ-م ك م ف ع- 3 ملیارد 1.120 %
شركت س اآذربايجان غربي س.خ-م ك م ف ع- 2 ملیارد 1.010 %

شركت س اسيستان وبلوچستان س.خ-م ك م ف ع-

2 ملیارد 1.000 %

لیست افزایش سرمایه‌های بانک تجارت در طول سال‌های فعالیت وی در بازار بورس نیز به شرح زیر است:

سال درصد افزایش سرمایه سرمایه قبلی سرمایه جدید محل افزایش سرمایه
1389 29.9 10.437.384 13.568.599 مطالبات و آورده نقدی سهامداران – سود انباشته
1390 28.9 13.568.599 17,500,000 سود انباشته
1392 161.1 17,500,000 45.700.000 اندوخته طرح و توسعه
1397 389.9 45.700.000 223,926,127 مازاد تجدید ارزیابی دارایی ها

همچنین وتجارت در چندین مرحله توقف طولانی نماد را تجربه کرده است؛ که همگی مربوط به برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه و بررسی صورت‌های مالی وی بوده‌اند. لیست این توقف نمادها به شرح زیر است:
29 تیر 1395 الی 13 بهمن 1395 به مدت 197 روز
27 تیر 1396 الی 6 فروردین 1397 به مدت 246 روز
21 اسفند 1397 الی 26 فروردین 1398 به مدت 34 روز
بالاترین قیمت معاملات این نماد تاکنون 4640 ریال و کمترین آن 385 ریال بوده است. نوسان قیمت سهام بانک تجارت نیز در تصویر زیر قابل مشاهده است:

وتجارت

سخن آخر
زمانی که صحبت از سرمایه‌گذاری در بورس به میان می‌آید، سود سهامدار اولین موردیست که به آن می‌اندیشیم. سهامداران همواره به دنبال راهی برای پیدا کردن سهمی با سوددهی بالا هستند؛ اما این سوددهی بالا به معنای رشد خوب و در واقع نوعی نوسان است، و همگی می‌دانیم که نوسان می‌تواند موجب تاثیر مثبت و یا تاثیر منفی در بازار شود.
اما مورد دیگری که در بازار سهام به آن توجه می‌شود، ثبات سهم است. سهامی که دارای نوسان کمتری هستند و به اصطلاح از ثبات قیمتی بالاتری برخوردار می‌باشند، دارای ریسک سرمایه‌گذاری کمتری بوده و احتمالا در پرتفوی تمام سرمایه‌گذاران حرفه‌ای تعدادی از این سهم‌ها مشاهده می‌شود. وتجارت یکی از همین سهم‌های با ثبات و با ریسک پایین است.
البته این موضوع به معنی عدم رشد سهام وتجارت نیست، بلکه این رشد به آهستگی اتفاق افتاده و نوسانات شدید قیمت کمتر در آن مشاهده می‌شود. گرچه افراد زیادی از رخدادی چون نوسان قیمت شدید سود می‌برند و اصلا هدف آنها سهم‌هایی با وضعیت پرنوسان است؛ اما همین افراد هم برای بالانس کردن پرتفوی خود، چند سهم با ثبات در آن نگه می‌دارند.
از طرفی بانک نهادی دولتیست که تمرکز آن کاملا بر روی مسائل مالی و اقتصادی است؛ اتفاقی که برای سهم‌های بانکی می‌افتد می‌تواند هشداری پیش از موعد بر روی سهام کل بازار باشد؛ و از این دید هم داشتن سهام بانکی در پرتفوی، نقش خوبی را ایفا خواهد کرد.
و در آخر از آنجاییکه بانک‌ها بر روی پروژه‌های فراوانی سرمایه‌گذاری می‌کنند، داشتن سهمی چون وتجارت، مانند سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مختلف ساختمانی، پتروشیمی و… است که موفقیت‌آمیز بودن هر کدام از آنها باعث رشد سهام شما خواهد شد.