سرگذشت یک نماد: حکشتی

نماد حکشتی

تاریخچه سهم

کشتی‌ رانی در ایران سابقه‌ای طولانی دارد و با توجه به وجود چندین دریاچه بزرگ و آب‌های آزاد ، حمل‌ونقل دریایی از دیرباز در کشور وجود داشته. طبق اسنادی که توسط جغرافی‌نویسان بدست آمده، تردد شناورها در دریاچه ارومیه (که زمانی بسیار گسترده و پرآب بود)، در حدود سال‌های ۱۲۱۰ تا ۱۲۵۰ به ثبت رسیده است.

همچنین مستنداتی در رابطه با فعالیت اداره‌ای به نام «شعبه گمرکات جنوب» در بندر بوشهر (مربوط به حدود سال‌ ۱۲۳۰) وجود دارد که نشان می‌دهد این اداره وظیفه مراقبت از سواحل جنوبی و کنترل ورود و خروج کالاها برای جلوگیری از قاچاق را بر عهده داشته است.

در دوران قاجار به موضوع کشتیرانی توجه بیشتری شد و ناصرالدین شاه برای اولین بار متخصصانی را از کشور باکو استخدام کرد تا بتوانند کشتی‌های پیشرفته‌تری برای تردد در دریاچه ارومیه (که در زمان قاجار دریاچه شاهی نام داشت) بسازند. این تصمیم در ابتدا خوب به نظر می‌آمد اما به دلیل ناکارآمدی پادشاهان قاجار، تا قبل از دوران پهلوی، ایران نتوانست مدیریتی بر حمل و نقل دریایی خود داشته باشد.

یکی از امتیازاتی که شاه قاجار در این زمینه از دست داد، کنترل تعرفه گمرکی در تمامی بنادر بود! شاه قاجار وام‌های کلانی را از بانک شاهی که یک بانک انگلیسی با مدیریت شخصی یهودی بود دریافت کرده و در قبال آن امتیازاتی چون کنترل ماهیگیری در دریای خزر و کنترل تعرفه گمرکی در تمامی بندرها، حق انحصاری چاپ اسکناس و… را به وی واگذار کرده بود. این تصمیمات اشتباه باعث شد تا برای سال‌ها، تاسیس سازمان کشتی‌رانی در ایران به تعویق بیفتد.

پس از به روی کار آمدن رضا شاه، اوضاع کمی متفاوت شد و او توانست اقداماتی در زمینه سر و سامان دادن به کشور انجام دهد. همانطور که در قبل گفته شد، نقل و انتقال کالا در سواحل خلیج‌فارس از سال‌های پیش آغاز شده بود و در سال ۱۳۰۷ که راه شوسه تهران – خرمشهر افتتاح گردید، سواحل جنوبی و تجارت کالاها در آن بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و پس از گذشت چند سال در ۱۳۱۴ «اداره کل بنادر» در تهران تاسیس شد که توانست اقدامات فراوانی را در رابطه با تجهیز و پیشرفت صنایع و تاسیسات دریایی انجام دهد، اما فعالیت این سازمان بیشتر در رابطه با مدیریت و حفاظت و… بود و به صورت تخصصی به کشتیرانی نمی‌پرداخت.

با توجه به پیشرفته‌تر شدن بنادر، باراندازها و… حجم واردات نیز به مرور افزایش یافت و در دهه ۴۰ خورشیدی به اوج خود رسید و کشتی‌های خارجی مرتبا به ورود و خروج کالا از کشور به واسطه این بنادر می‌پرداختند و همین موضوع حساسیت‌ها را نسبت به بنادر افزایش داد و تصمیمی در رابطه با ایجاد سازمانی منسجم برای مدیریت دریایی اخذ شد.

مطالعات، برنامه‌ریزی، برآورد هزینه و یادگیری تخصص‌های مربوط به کشتیرانی برای چندین سال به طول انجامید و سرانجام در سال ۱۳۴۶ شرکت کشتیرانی ملی آریا به عنوان یک شرکت دولتی تاسیس شد؛ و در سال ۱۳۴۷ فعالیت خود را ابتدا با دو فروند کشتی کوچک ۱۰۰۰ و ۱۵۵۰ تنی و پس از آن با چهار کشتی اقیانوس‌پیما با نام‌های آریاسپ، آریافر، آریاناز و آریاگام در حوزه آب‌های خلیج‌فارس آغاز کرد و تا سال ۱۳۵۶ به بیش از ۴۰ کشتی افزایش یافت.

در سال ۱۳۵۸ هم‌زمان با وقایع انقلاب اسلامی و تغییرات سیاسی و اقتصادی آن زمان، شرکت کشتیرانی ملی آریا به وزارت بازرگانی پیوست و با نام جدید «شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران» فعالیت خود را ادامه داد؛ از دی ماه ۱۳۵۸ تا شهریور ۱۳۵۹ این سازمان درگیر تغییرات داخلی خود (با توجه به پیوستن به وزارت بازرگانی) بود که در شهریور ۱۳۵۹ با شروع شدن جنگ ایران و عراق، این سازمان درگیر جنگ شده و ۱۶ فروند از ناوگان‌های اصلی کشتیرانی مورد اصابت قرار گرفت.

ناوگان‌های آریابوم، آریاجهان، آریاشاد و آریاامید از جمله این ناوگان‌ها بودند که با تخریب آنها خسارتی عمده‌ای به سازمان کشتیرانی وارد شد و جبران آن تا سال‌ها پس از اتمام جنگ میسر نگردید؛ تا سرانجام در دهه ۸۰ هجری شمسی و به خصوص در زمان دولت هفتم و هشتم شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران مجددا توانست حمل‌ونقل تجاری خود را به صورت گسترده و بین‌المللی آغاز کند و تعداد کشتی‌ها و اقیانوس‌پیماها را افزایش دهد.

در دهه ۹۰ هجری شمسی با تحریم‌هایی که علیه ایران صورت گرفت، حمل‌ونقل به واسطه این شرکت کمی محدود گردید اما با توجه به اینکه ۹۰ درصد تجارت جهانی از طریق این فرایند صورت می‌گیرد و پوششی که کشتیرانی ایران در منطقه ایجاد می‌کند، توقف کار آن به دلیل تحریم‌ها میسر نخواهد شد.

ناوگان شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران هم‌اکنون دارای حدود ۲۰۰ فروند شناور، از جمله کشتی فله‌بر، کشتی کانتینری، شناورهای تندرو مسافربری، کشتی تانکر و شناورهای چند منظوره است. خطوط کشتیرانی ایران خطوط حمل‌ونقل مختلفی را از منطقه خلیج‌فارس به بنادر دریای مدیترانه، آمریکای لاتین، کشورهای آسیایی و آفریقا دایر نموده و هم‌اکنون مقام نخست را در حمل کانتینری دریایی در منطقه خاورمیانه دارد.

همچنین شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، بزرگترین هلدینگ ترابری ایران و خاورمیانه را با هدف سازماندهی تخصصی فعالیت‌ها تشکیل داد و با این کار توانست روند متفاوتی را از قبل پیش بگیرد؛ اهم فعالیت‌های تخصصی این هلدینگ به شرح زیر است:

خدمات حمل و نقل:

  • حمل و نقل کانتینری
  • حمل و نقل فله و کالای عمومی
  • حمل و نقل دریایی در حوزه دریای خزر
  • حمل و نقل ترکیبی
  • حمل مایعات و گازهای شیمیایی
  • جابجایی بار و مسافر در حوزه خلیج فارس و دریای عمان

خدمات فنی:

  • مدیریت کشتی
  • سوخت‌رسانی
  • عملیات بندری
  • تعمیرات سفری و ادواری کشتی

دیگر خدمات:

  • خدمات نمایندگی
  • تأمین نیروی انسانی شناورها
  • خدمات آموزشی دریایی
  • تأمین ملزومات مصرفی
  • خدمات مالی و سرمایه گذاری
  • تأمین پوششهای بیمه دریایی
  • فناوری اطلاعات دریایی

نماد حکشتی

زیر مجموعه‌های شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران

  • موسسه خدمات رفاهی کشتیرانی جمهوری اسلامی: این موسسه اصلی‌ترین زیرمجموعه این شرکت در سال ۱۳۶۹ تاسیس شد و وظیفه ارائه خدمات رفاهی و پشتیبانی برای پرسنل این گروه را بر عهده دارد. این موسسه بهره‌مندی از مجموعه‌های اقامتی، پذیرائی، درمانی، ورزشی، فرهنگی و… را با شرایط مناسب برای پرسنل خود فراهم می‌کند.
  • شرکت کشتیرانی والفجر: این شرکت در سال ۱۳۶۵ با نام شرکت کشتیرانی والفجر ۸ تاسیس شد و در سال ۱۳۸۲ به «شرکت کشتیرانی والفجر» تغییر نام داد؛ و در حوزه خلیج‌فارس و دریای عمان به صورت تخصصی در زمینه حمل و نقل انسانی و باری فعالیت می‌کند. حمل کانتینرهای یخچالی، مواد غذایی، لبنیات، میوه، حمل و نقل ترکیبی و ترانزیت، امور مربوط به فورواردینگ و ترانسشیپ، خدمات و پشتیبانی سکوهای نفتی و… از نمونه فعالیت‌های این شرکت است.
  • شرکت کشتیرانی دریای خزر: این شرکت در سال ۱۳۸۵ در منطقه بندر انزلی با هدف ارائه خدمات در حوزه دریای مازندران تاسیس شد. این شرکت دارای خطوط حمل و نقل کانتینری متعدد و همچنین نمایندگی‌های مستقر در کشورهای همسایه (از طریق دریای خزر) می‌باشد؛ انجام عملیات بندری مانند حمل و نقل ترکیبی، انبارداری و بارشماری، نگهداری کالا تا زمان حمل و… از دیگر فعالیت‌های این شرکت است. شرکت کشتیرانی دریای خزر خدمات فورواردری را در کوتاه‌ترین زمان ممکن ارائه می‌دهد؛ و همچنین این شرکت دارای گواهینامه‌های ايزو ۹۰۰۲ (۱۹۹۴) وISM CODE با توجه به رعایت بالاترین حد ایمنی برای افراد و حفظ محیط زیست است.
  • شرکت کشتیرانی ایران و هند: این شرکت در سال ۱۳۵۳ تاسیس شد و با توجه به وقایع مربوط به انقلاب اسلامی، فعالیت آن برای مدتی متوقف گشت؛ و پس از جنگ مجددا با مالکیت ۵۱ درصدی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و ۴۹ درصدی کشتیرانی دولتی هندوستان فعالیت خود را آغاز کرد.
  • شرکت خدمات ماشینی کشتیرانی: این شرکت در سال ۱۳۶۵ تاسیس شد و در زمینه ارائه خدمات کامپیوتری (نرم‌افزار، سخت‌افزار، شبکه و…) برای شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و وزارت بازرگانی فعالیت می‌کند. نرم‌افزارهای کاربردی کشتیرانی از مراحل طراحی تا تولید، اجرا و بهینه‌سازی، توسط این شرکت پشتیبانی می‌شود و هم‌اکنون یکی از بزرگترن شرکت‌ها در زمینه خدمات انفورماتیک به حساب می‌آید.
  • شرکت حمل‌ونقل ترکیبی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران: این شرکت در سال ۱۳۸۳ با سرمایه‌گذاری کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (۵۱درصد) و راه آهن جمهوری اسلامی ایران (۴۹ درصد) تاسیس شد. در سال ۱۳۸۸، ۴۹ درصد سهام متعلق به راه آهن، به بخش خصوصی و دو شرکت سرمایه‌گذاری عمران و حمل و نقل تامین واگذار شد. این شرکت فعالیت گسترده‌ای در زمینه حمل و نقل ریلی، جاده ای، دریایی و هوایی، خدمات گمرکی، ترانزیت کالا، خدمات بیمه‌ای باربری، خدمات فورواردری و… دارد.
  • مؤسسه آموزشی کشتیرانی ایران: این موسسه در سال ۱۳۶۸ به ثبت رسیده و در سال ۱۳۶۹ به صورت رسمی فعالیت خود را در زمینه ارائه خدمات آموزشی دریایی و کشتیرانی آغاز نمود. در دهه ۸۰ شمسی با توجه اوج گرفتن مجدد فعالیت‌های کشتیرانی جمهوری اسلامی، خدمات این موسسه نیز گسترش یافت و آموزش كاركنان خشكی صنعت دریانوردی، عملیات بندری و لجستیك نیز در شرح وظایف وی قرار گرفت.

    دوره‌هایی که این موسسه برگزار می‌کند به ۳ دسته دریایی (عرشه- موتور- الکترونیک و مخابرات دریایی- ملوانی- جانبی- کاربردی)، عملیات بندری و لجستیک (کارگزاری- کانتینری) و عمومی (زبان انگلیسی- فناوری اطلاعات- بازرگانی- ملی- اداری) تقسیم می‌شوند.

  • شرکت بیمه معلم: این شرکت بیمه‌ای در سال ۱۳۷۳ با نام اولیه «شرکت بیمه صادرات و سرمایه گذاری» و با هدف ارائه خدمات بیمه‌ای تاسیس شد. در سال ۱۳۸۶ بخش عمده‌ای از سهام آن واگذار گردید و با نام جدید «بیمه معلم» به فعالیت خود ادامه داد. طی روند واگذاری سهام، ۲۵ درصد آن در اختیار شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. بانک سرمایه، شرکت سرمایه‌گذاری فرهنگیان، شرکت بازرسی مهندسی و صنعتی ایران از دیگر سهامداران بیمه معلم هستند.

همچنین از دیگر زیرمجموعه‌های کشتی‌رانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت‌های سرمایه‌گذاری کشتیرانی ایران ،ایراین وست شیپ، کشتیرانی راه جنوب، کشتیرانی ایران و مصر، خدمات دریایی و مهندسی کشتیرانی هستند.

پذیرش در بورس کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران

شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۸۷ در بازار بورس و اوراق بهادار و در گروه «حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات»  پذیرفته شد و سهام آن در اردیبهشت همان سال با نماد «حکشتی» عرضه گشت.

لیست سهامداران اصلی این نماد به شرح زیر است:

سهامدار تعداد سهام درصد سهام
شركت واسط مالي بهمن چهارم-بامسئوليت محدود- ۲ ملیارد ۱۳٫۵۶۰ %
شركت سرمايه گذاري تامين اجتماعي-سهامي عام- ۲ ملیارد ۹٫۲۱۰ %
شركت مادرتخصصي بازرگاني دولتي ايران معاف ماليات ۹۵۱ ملیون ۵٫۷۹۰ %
صندوق بازنشستگي كشوري ۷۰۱ ملیون ۴٫۲۷۰ %
شركت مادرتخصصي بازرگاني دولتي امعاف ماليات ب۱ ۳۶۱ ملیون ۲٫۲۰۰ %
شركت سرمايه گذاري تامين اجتماعي ۲۷۸ ملیون ۱٫۶۹۰ %
شركت س اتهران س.خ-م ك م ف ع- ۲۷۲ ملیون ۱٫۶۶۰ %
شركت س اخراسان رضوي س.خ-م ك م ف ع- ۲۱۹ ملیون ۱٫۳۳۰ %
شركت س افارس س.خ-م ك م ف ع- ۱۶۵ ملیون ۱٫۰۰۰ %

همچنین حکشتی سهامدار تعدادی از شرکت‌های بورسی و فرابورسی است؛ که لیست تعدادی از آنها در ادامه درج شده است:

نام شرکت نماد بازار گروه درصد «شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران» از کل سهام شرکت
شرکت کشتیرانی والفجر حفجر بازار اول فرابورس حمل و نقل آبي ۸۹٫۹۹۰ %
شرکت کشتیرانی دریای خزر حخزر بازار دوم فرابورس حمل و نقل آبي ۷۷٫۳۸۰ %
بیمه معلم ومعلم بازار دوم فرابورس بيمه وصندوق بازنشستگي به جزتامين اجتماعي ۲۰٫۱۳۰ %
دريايي و مهندسي كشتيراني قشم حقشم بازار دوم فرابورس حمل و نقل آبي ۸۹٫۹۹۰ %

افزایش سرمایه نماد حکشتی

لیست افزایش سرمایه‌های حکشتی به شرح زیر است:

سال درصد افزایش سرمایه مبلغ افزایش سرمایه سرمایه جدید محل افزایش سرمایه
۱۳۸۸ ۱۶۶ % ۳٫۰۰۰٫۰۰۰ میلیون ریال ۸٫۰۰۰٫۰۰۰ میلیون ریال مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۰ ۲۵ % ۲٫۰۰۰٫۰۰۰ میلیون ریال ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ میلیون ریال مطالبات و آورده نقدی سهامداران
۱۳۹۳ ۶۳٫۹ ۶٫۳۹۳٫۰۰۰ میلیون ریال ۱۶٫۳۹۳٫۰۰۰ میلیون ریال مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها

توقف نماد حکشتی

شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران طی چندین مرحله توقف طولانی نماد را تجربه کرده است؛ طولانی‌ترین آنها در دو مرحله روی داده است: از تاریخ ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ تا ۲۱ تیر ۱۳۹۱ به دلیل شفاف‌سازی اطلاعات و صورت‌های مالی (پس از برگزاری مجمع عادی سالیانه) و پس از آن از تاریخ ۲۵ مهر ۱۳۹۶ تا ۳ آبان ۱۳۹۶ به دلیل برگزاری مجمع عادی سالیانه بوده است.

بالاترین قیمت نماد حکشتی

نمودار زیر نشان‌دهنده نوسان قیمت سهام حکشتی طی سال‌های فعالیت آن در بازار بورس و اوراق بهادار است. بالاترین قیمت هر سهم این نماد تا کنون مبلغ ۹۱۴۷۰ ریال و پایین‌ترین آن ۷۱۱ ریال بوده است. همچنین در سال ۱۳۹۲ طی تحریم‌هایی که علیه ایران صورت گرفت، سهام این شرکت ناگهان سقوط شدیدی را تجربه کرد و سود شرکت از ۹۶۲ ریال به ۶ ریال در هر سهم کاهش یافت.

نماد حکشتی

سخن آخر

در گروه‌‌های مربوط به حمل و نقل بازار بورس و اوراق بهادار، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سهم‌های بازار را در اختیار دارد. با توجه به قدمت، فعالیت‌های بین‌المللی، اهمیت تجارتی که از این طریق صورت می‌گیرد، سهام حکشتی همواره یکی از پرقدرت‌ترین سهم‌ها بوده است.

در پرتفوی افرادی که سرمایه‌گذاری خود را با دید بلندمدت و بر اساس تحلیل بنیادی انجام می‌دهند، معمولا سهام حکشتی مشاهده می‌شود و بجز اتفاقاتی که در زمان تحریم‌ها روی داد، نمی‌توان نوسان شدید قیمت را (مثلا به دلایلی چون سفته‌بازی) در نمودار حکشتی مشاهده کرد.

کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران فعالیت‌های گسترده‌ای را در زمینه حمل و نقل انسانی، باری، سرمایه‌گذاری و… انجام می‌دهد و دارای بیش از ۲۰۰ زیرمجموعه می‌باشد؛ و به همین سبب افت و خیز بازار، مسائل سیاسی، اقتصادی و… به صورت کلی تاثیر چندانی بر روند حرکت مثبت آن ندارد، چرا که در صورت محدود شدن فعالیت‌ها در یک بخش، بازوهای دیگر عملکرد خود را بهبود بخشیده و از حرکت منفی جلوگیری می‌کنند و باعث می‌شوند تعادل قیمتی سهام به هم نریزد.

همین حفظ تعادل قیمت، دلیلی است که سهامداران این سهم را در پرتفوی خود حفظ می‌کنند، و با اینکار تاثیر سهم‌هایی که نوسان بالایی دارند، در پرتفوی کاهش میابد. حکشتی یکی از بنیادی‌ترین سهم‌هاست که ارزش پرتفوی شما را بالا می‌برد و به عبارتی باعث حفظ دارایی و جلوگیری از کاهش ارزش وجه با گذر زمان خواهد شد.