سرگذشت یک نماد: حکشتی

نماد حکشتی

تاریخچه سهم

کشتی‌ رانی در ایران سابقه‌ای طولانی دارد و با توجه به وجود چندین دریاچه بزرگ و آب‌های آزاد ، حمل‌ونقل دریایی از دیرباز در کشور وجود داشته. طبق اسنادی که توسط جغرافی‌نویسان بدست آمده، تردد شناورها در دریاچه ارومیه (که زمانی بسیار گسترده و پرآب بود)، در حدود سال‌های 1210 تا 1250 به ثبت رسیده است.

همچنین مستنداتی در رابطه با فعالیت اداره‌ای به نام «شعبه گمرکات جنوب» در بندر بوشهر (مربوط به حدود سال‌ 1230) وجود دارد که نشان می‌دهد این اداره وظیفه مراقبت از سواحل جنوبی و کنترل ورود و خروج کالاها برای جلوگیری از قاچاق را بر عهده داشته است.

در دوران قاجار به موضوع کشتیرانی توجه بیشتری شد و ناصرالدین شاه برای اولین بار متخصصانی را از کشور باکو استخدام کرد تا بتوانند کشتی‌های پیشرفته‌تری برای تردد در دریاچه ارومیه (که در زمان قاجار دریاچه شاهی نام داشت) بسازند. این تصمیم در ابتدا خوب به نظر می‌آمد اما به دلیل ناکارآمدی پادشاهان قاجار، تا قبل از دوران پهلوی، ایران نتوانست مدیریتی بر حمل و نقل دریایی خود داشته باشد.

یکی از امتیازاتی که شاه قاجار در این زمینه از دست داد، کنترل تعرفه گمرکی در تمامی بنادر بود! شاه قاجار وام‌های کلانی را از بانک شاهی که یک بانک انگلیسی با مدیریت شخصی یهودی بود دریافت کرده و در قبال آن امتیازاتی چون کنترل ماهیگیری در دریای خزر و کنترل تعرفه گمرکی در تمامی بندرها، حق انحصاری چاپ اسکناس و… را به وی واگذار کرده بود. این تصمیمات اشتباه باعث شد تا برای سال‌ها، تاسیس سازمان کشتی‌رانی در ایران به تعویق بیفتد.

پس از به روی کار آمدن رضا شاه، اوضاع کمی متفاوت شد و او توانست اقداماتی در زمینه سر و سامان دادن به کشور انجام دهد. همانطور که در قبل گفته شد، نقل و انتقال کالا در سواحل خلیج‌فارس از سال‌های پیش آغاز شده بود و در سال 1307 که راه شوسه تهران – خرمشهر افتتاح گردید، سواحل جنوبی و تجارت کالاها در آن بیشتر مورد توجه قرار گرفتند و پس از گذشت چند سال در 1314 «اداره کل بنادر» در تهران تاسیس شد که توانست اقدامات فراوانی را در رابطه با تجهیز و پیشرفت صنایع و تاسیسات دریایی انجام دهد، اما فعالیت این سازمان بیشتر در رابطه با مدیریت و حفاظت و… بود و به صورت تخصصی به کشتیرانی نمی‌پرداخت.

با توجه به پیشرفته‌تر شدن بنادر، باراندازها و… حجم واردات نیز به مرور افزایش یافت و در دهه 40 خورشیدی به اوج خود رسید و کشتی‌های خارجی مرتبا به ورود و خروج کالا از کشور به واسطه این بنادر می‌پرداختند و همین موضوع حساسیت‌ها را نسبت به بنادر افزایش داد و تصمیمی در رابطه با ایجاد سازمانی منسجم برای مدیریت دریایی اخذ شد.

مطالعات، برنامه‌ریزی، برآورد هزینه و یادگیری تخصص‌های مربوط به کشتیرانی برای چندین سال به طول انجامید و سرانجام در سال 1346 شرکت کشتیرانی ملی آریا به عنوان یک شرکت دولتی تاسیس شد؛ و در سال 1347 فعالیت خود را ابتدا با دو فروند کشتی کوچک 1000 و 1550 تنی و پس از آن با چهار کشتی اقیانوس‌پیما با نام‌های آریاسپ، آریافر، آریاناز و آریاگام در حوزه آب‌های خلیج‌فارس آغاز کرد و تا سال 1356 به بیش از 40 کشتی افزایش یافت.

در سال 1358 هم‌زمان با وقایع انقلاب اسلامی و تغییرات سیاسی و اقتصادی آن زمان، شرکت کشتیرانی ملی آریا به وزارت بازرگانی پیوست و با نام جدید «شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران» فعالیت خود را ادامه داد؛ از دی ماه 1358 تا شهریور 1359 این سازمان درگیر تغییرات داخلی خود (با توجه به پیوستن به وزارت بازرگانی) بود که در شهریور 1359 با شروع شدن جنگ ایران و عراق، این سازمان درگیر جنگ شده و 16 فروند از ناوگان‌های اصلی کشتیرانی مورد اصابت قرار گرفت.

ناوگان‌های آریابوم، آریاجهان، آریاشاد و آریاامید از جمله این ناوگان‌ها بودند که با تخریب آنها خسارتی عمده‌ای به سازمان کشتیرانی وارد شد و جبران آن تا سال‌ها پس از اتمام جنگ میسر نگردید؛ تا سرانجام در دهه 80 هجری شمسی و به خصوص در زمان دولت هفتم و هشتم شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران مجددا توانست حمل‌ونقل تجاری خود را به صورت گسترده و بین‌المللی آغاز کند و تعداد کشتی‌ها و اقیانوس‌پیماها را افزایش دهد.

در دهه 90 هجری شمسی با تحریم‌هایی که علیه ایران صورت گرفت، حمل‌ونقل به واسطه این شرکت کمی محدود گردید اما با توجه به اینکه 90 درصد تجارت جهانی از طریق این فرایند صورت می‌گیرد و پوششی که کشتیرانی ایران در منطقه ایجاد می‌کند، توقف کار آن به دلیل تحریم‌ها میسر نخواهد شد.

ناوگان شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران هم‌اکنون دارای حدود 200 فروند شناور، از جمله کشتی فله‌بر، کشتی کانتینری، شناورهای تندرو مسافربری، کشتی تانکر و شناورهای چند منظوره است. خطوط کشتیرانی ایران خطوط حمل‌ونقل مختلفی را از منطقه خلیج‌فارس به بنادر دریای مدیترانه، آمریکای لاتین، کشورهای آسیایی و آفریقا دایر نموده و هم‌اکنون مقام نخست را در حمل کانتینری دریایی در منطقه خاورمیانه دارد.

همچنین شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، بزرگترین هلدینگ ترابری ایران و خاورمیانه را با هدف سازماندهی تخصصی فعالیت‌ها تشکیل داد و با این کار توانست روند متفاوتی را از قبل پیش بگیرد؛ اهم فعالیت‌های تخصصی این هلدینگ به شرح زیر است:

خدمات حمل و نقل:

  • حمل و نقل کانتینری
  • حمل و نقل فله و کالای عمومی
  • حمل و نقل دریایی در حوزه دریای خزر
  • حمل و نقل ترکیبی
  • حمل مایعات و گازهای شیمیایی
  • جابجایی بار و مسافر در حوزه خلیج فارس و دریای عمان

خدمات فنی:

  • مدیریت کشتی
  • سوخت‌رسانی
  • عملیات بندری
  • تعمیرات سفری و ادواری کشتی

دیگر خدمات:

  • خدمات نمایندگی
  • تأمین نیروی انسانی شناورها
  • خدمات آموزشی دریایی
  • تأمین ملزومات مصرفی
  • خدمات مالی و سرمایه گذاری
  • تأمین پوششهای بیمه دریایی
  • فناوری اطلاعات دریایی

شرکت‌های تابعه کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران

  • موسسه خدمات رفاهی کشتیرانی جمهوری اسلامی: این موسسه اصلی‌ترین زیرمجموعه این شرکت در سال 1369 تاسیس شد و وظیفه ارائه خدمات رفاهی و پشتیبانی برای پرسنل این گروه را بر عهده دارد. این موسسه بهره‌مندی از مجموعه‌های اقامتی، پذیرائی، درمانی، ورزشی، فرهنگی و… را با شرایط مناسب برای پرسنل خود فراهم می‌کند.
  • شرکت کشتیرانی والفجر: این شرکت در سال 1365 با نام شرکت کشتیرانی والفجر 8 تاسیس شد و در سال 1382 به «شرکت کشتیرانی والفجر» تغییر نام داد؛ و در حوزه خلیج‌فارس و دریای عمان به صورت تخصصی در زمینه حمل و نقل انسانی و باری فعالیت می‌کند. حمل کانتینرهای یخچالی، مواد غذایی، لبنیات، میوه، حمل و نقل ترکیبی و ترانزیت، امور مربوط به فورواردینگ و ترانسشیپ، خدمات و پشتیبانی سکوهای نفتی و… از نمونه فعالیت‌های این شرکت است.
  • شرکت کشتیرانی دریای خزر: این شرکت در سال 1385 در منطقه بندر انزلی با هدف ارائه خدمات در حوزه دریای مازندران تاسیس شد. این شرکت دارای خطوط حمل و نقل کانتینری متعدد و همچنین نمایندگی‌های مستقر در کشورهای همسایه (از طریق دریای خزر) می‌باشد؛ انجام عملیات بندری مانند حمل و نقل ترکیبی، انبارداری و بارشماری، نگهداری کالا تا زمان حمل و… از دیگر فعالیت‌های این شرکت است.

شرکت کشتیرانی دریای خزر خدمات فورواردری را در کوتاه‌ترین زمان ممکن ارائه می‌دهد؛ و همچنین این شرکت دارای گواهینامه‌های ايزو 9002 (1994) وISM CODE با توجه به رعایت بالاترین حد ایمنی برای افراد و حفظ محیط زیست است.

  • شرکت کشتیرانی ایران و هند: این شرکت در سال 1353 تاسیس شد و با توجه به وقایع مربوط به انقلاب اسلامی، فعالیت آن برای مدتی متوقف گشت؛ و پس از جنگ مجددا با مالکیت 51 درصدی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و 49 درصدی کشتیرانی دولتی هندوستان فعالیت خود را آغاز کرد.
  • شرکت خدمات ماشینی کشتیرانی: این شرکت در سال 1365 تاسیس شد و در زمینه ارائه خدمات کامپیوتری (نرم‌افزار، سخت‌افزار، شبکه و…) برای شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و وزارت بازرگانی فعالیت می‌کند. نرم‌افزارهای کاربردی کشتیرانی از مراحل طراحی تا تولید، اجرا و بهینه‌سازی، توسط این شرکت پشتیبانی می‌شود و هم‌اکنون یکی از بزرگترن شرکت‌ها در زمینه خدمات انفورماتیک به حساب می‌آید.
  • شرکت حمل‌ونقل ترکیبی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران: این شرکت در سال 1383 با سرمایه‌گذاری کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران (51درصد) و راه آهن جمهوری اسلامی ایران (49 درصد) تاسیس شد. در سال 1388، 49 درصد سهام متعلق به راه آهن، به بخش خصوصی و دو شرکت سرمایه‌گذاری عمران و حمل و نقل تامین واگذار شد. این شرکت فعالیت گسترده‌ای در زمینه حمل و نقل ریلی، جاده ای، دریایی و هوایی، خدمات گمرکی، ترانزیت کالا، خدمات بیمه‌ای باربری، خدمات فورواردری و… دارد.
  • مؤسسه آموزشی کشتیرانی ایران: این موسسه در سال 1368 به ثبت رسیده و در سال 1369 به صورت رسمی فعالیت خود را در زمینه ارائه خدمات آموزشی دریایی و کشتیرانی آغاز نمود. در دهه 80 شمسی با توجه اوج گرفتن مجدد فعالیت‌های کشتیرانی جمهوری اسلامی، خدمات این موسسه نیز گسترش یافت و آموزش كاركنان خشكی صنعت دریانوردی، عملیات بندری و لجستیك نیز در شرح وظایف وی قرار گرفت.http://www.imarine.ir/irisl-maritime-training-institute/

دوره‌هایی که این موسسه برگزار می‌کند به 3 دسته دریایی (عرشه- موتور- الکترونیک و مخابرات دریایی- ملوانی- جانبی- کاربردی)، عملیات بندری و لجستیک (کارگزاری- کانتینری) و عمومی (زبان انگلیسی- فناوری اطلاعات- بازرگانی- ملی- اداری) تقسیم می‌شوند.

  • شرکت بیمه معلم: این شرکت بیمه‌ای در سال 1373 با نام اولیه «شرکت بیمه صادرات و سرمایه گذاری» و با هدف ارائه خدمات بیمه‌ای تاسیس شد. در سال 1386 بخش عمده‌ای از سهام آن واگذار گردید و با نام جدید «بیمه معلم» به فعالیت خود ادامه داد. طی روند واگذاری سهام، 25 درصد آن در اختیار شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت. بانک سرمایه، شرکت سرمایه‌گذاری فرهنگیان، شرکت بازرسی مهندسی و صنعتی ایران از دیگر سهامداران بیمه معلم هستند.

همچنین از دیگر زیرمجموعه‌های کشتی‌رانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت‌های سرمایه‌گذاری کشتیرانی ایران ،ایراین وست شیپ، کشتیرانی راه جنوب، کشتیرانی ایران و مصر، خدمات دریایی و مهندسی کشتیرانی هستند.

پذیرش در بورس کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران

شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در سال 1387 در بازار بورس و اوراق بهادار و در گروه «حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات»  پذیرفته شد و سهام آن در اردیبهشت همان سال با نماد «حکشتی» عرضه گشت. لیست سهامداران اصلی این نماد به شرح زیر است:

سهامدار تعداد سهام درصد سهام
شركت واسط مالي بهمن چهارم-بامسئوليت محدود- 2 ملیارد 13.560 %
شركت سرمايه گذاري تامين اجتماعي-سهامي عام- 2 ملیارد 9.210 %
شركت مادرتخصصي بازرگاني دولتي ايران معاف ماليات 951 ملیون 5.790 %
صندوق بازنشستگي كشوري 701 ملیون 4.270 %
شركت مادرتخصصي بازرگاني دولتي امعاف ماليات ب1 361 ملیون 2.200 %
شركت سرمايه گذاري تامين اجتماعي 278 ملیون 1.690 %
شركت س اتهران س.خ-م ك م ف ع- 272 ملیون 1.660 %
شركت س اخراسان رضوي س.خ-م ك م ف ع- 219 ملیون 1.330 %
شركت س افارس س.خ-م ك م ف ع- 165 ملیون 1.000 %

همچنین حکشتی سهامدار تعدادی از شرکت‌های بورسی و فرابورسی است؛ که لیست تعدادی از آنها در ادامه درج شده است:

نام شرکت نماد بازار گروه درصد «شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران» از کل سهام شرکت
شرکت کشتیرانی والفجر حفجر بازار اول فرابورس حمل و نقل آبي 89.990 %
شرکت کشتیرانی دریای خزر حخزر بازار دوم فرابورس حمل و نقل آبي 77.380 %
بیمه معلم ومعلم بازار دوم فرابورس بيمه وصندوق بازنشستگي به جزتامين اجتماعي 20.130 %
دريايي و مهندسي كشتيراني قشم حقشم بازار دوم فرابورس حمل و نقل آبي 89.990 %

لیست افزایش سرمایه‌های حکشتی به شرح زیر است:

سال درصد افزایش سرمایه مبلغ افزایش سرمایه سرمایه جدید محل افزایش سرمایه
1388 166 % 3.000.000 میلیون ریال 8.000.000 میلیون ریال مطالبات و آورده نقدی سهامداران
1390 25 % 2.000.000 میلیون ریال 10.000.000 میلیون ریال مطالبات و آورده نقدی سهامداران
1393 63.9 6.393.000 میلیون ریال 16.393.000 میلیون ریال مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌ها

شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران طی چندین مرحله توقف طولانی نماد را تجربه کرده است؛ طولانی‌ترین آنها در دو مرحله روی داده است: از تاریخ 31 اردیبهشت 1391 تا 21 تیر 1391 به دلیل شفاف‌سازی اطلاعات و صورت‌های مالی (پس از برگزاری مجمع عادی سالیانه) و پس از آن از تاریخ 25 مهر 1396 تا 3 آبان 1396 به دلیل برگزاری مجمع عادی سالیانه بوده است.

نمودار زیر نشان‌دهنده نوسان قیمت سهام حکشتی طی سال‌های فعالیت آن در بازار بورس و اوراق بهادار است. بالاترین قیمت هر سهم این نماد تا کنون مبلغ 91470 ریال و پایین‌ترین آن 711 ریال بوده است. همچنین در سال 1392 طی تحریم‌هایی که علیه ایران صورت گرفت، سهام این شرکت ناگهان سقوط شدیدی را تجربه کرد و سود شرکت از 962 ریال به 6 ریال در هر سهم کاهش یافت.

نماد حکشتی

سخن آخر

در گروه‌‌های مربوط به حمل و نقل بازار بورس و اوراق بهادار، شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سهم‌های بازار را در اختیار دارد. با توجه به قدمت، فعالیت‌های بین‌المللی، اهمیت تجارتی که از این طریق صورت می‌گیرد، سهام حکشتی همواره یکی از پرقدرت‌ترین سهم‌ها بوده است.

در پرتفوی افرادی که سرمایه‌گذاری خود را با دید بلندمدت و بر اساس تحلیل بنیادی انجام می‌دهند، معمولا سهام حکشتی مشاهده می‌شود و بجز اتفاقاتی که در زمان تحریم‌ها روی داد، نمی‌توان نوسان شدید قیمت را (مثلا به دلایلی چون سفته‌بازی) در نمودار حکشتی مشاهده کرد.

کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران فعالیت‌های گسترده‌ای را در زمینه حمل و نقل انسانی، باری، سرمایه‌گذاری و… انجام می‌دهد و دارای بیش از 200 زیرمجموعه می‌باشد؛ و به همین سبب افت و خیز بازار، مسائل سیاسی، اقتصادی و… به صورت کلی تاثیر چندانی بر روند حرکت مثبت آن ندارد، چرا که در صورت محدود شدن فعالیت‌ها در یک بخش، بازوهای دیگر عملکرد خود را بهبود بخشیده و از حرکت منفی جلوگیری می‌کنند و باعث می‌شوند تعادل قیمتی سهام به هم نریزد.

همین حفظ تعادل قیمت، دلیلی است که سهامداران این سهم را در پرتفوی خود حفظ می‌کنند، و با اینکار تاثیر سهم‌هایی که نوسان بالایی دارند، در پرتفوی کاهش میابد. حکشتی یکی از بنیادی‌ترین سهم‌هاست که ارزش پرتفوی شما را بالا می‌برد و به عبارتی باعث حفظ دارایی و جلوگیری از کاهش ارزش وجه با گذر زمان خواهد شد.